Dwanaście reflektorów po 30 W nie zużywa 360 kWh, lecz pobiera łącznie 360 W mocy. Dopiero czas świecenia pozwala obliczyć energię, za którą może zostać naliczona opłata. Na targach trzeba jednak rozdzielić trzy pozycje: moc potrzebnego przyłącza, zużycie energii oraz koszty podłączenia instalacji. Mniejsze zużycie prądu nie zawsze oznacza proporcjonalnie niższą fakturę od organizatora.
1. Zbierz moc wejściową wszystkich opraw
Podstawą obliczeń jest moc pobierana z sieci przez kompletną oprawę, a nie deklarowany odpowiednik tradycyjnej żarówki. Reflektor opisany jako „odpowiednik 150 W” może pobierać przykładowo 25 W. Do zestawienia trafia ta druga wartość, potwierdzona w karcie technicznej lub na tabliczce znamionowej.
Spisz liczbę sztuk, moc jednostkową i sposób zasilania każdego obwodu. Osobno uwzględnij reflektory, listwy, podświetlane kasetony oraz oświetlenie zaplecza. Pominięcie kasetonu reklamowego potrafi zaniżyć wynik bardziej niż niedokładność odczytu mocy pojedynczej lampy.
- 12 reflektorów LED × 30 W = 360 W.
- 4 lampy do gablot × 15 W = 60 W.
- Łączna moc oświetlenia: 360 W + 60 W = 420 W, czyli 0,42 kW.
Jeżeli producent podaje moc wejściową całej oprawy, nie dodawaj ponownie strat jej zasilacza. Przy taśmach LED z osobnym zasilaczem trzeba natomiast uwzględnić jego sprawność.
2. Ustal rzeczywisty czas świecenia
Godziny otwarcia imprezy to tylko część harmonogramu. Lampy pracują również podczas ustawiania ekspozycji, prób, sprzątania i przygotowania stoiska przed wejściem odwiedzających. Dla wydarzenia trwającego trzy dni można przyjąć przykładowo 9 godzin świecenia dziennie oraz łącznie 5 dodatkowych godzin na montaż i obsługę.
W takim wariancie czas pracy wynosi 3 × 9 h + 5 h = 32 h. Jeśli kaseton świeci przez noc, jego czas trzeba policzyć oddzielnie, zamiast przypisywać wszystkim odbiornikom ten sam harmonogram. Najprostsza tabela robocza powinna mieć kolumny: obwód, moc, godziny pracy i energia.
Przy kolejnej realizacji plan można zweryfikować na podstawie odczytów odpowiednio dobranego licznika energii. Pomiar obejmujący cały dzień pokaże skutki wcześniejszego włączania lamp, przerw i ściemniania, których łatwo nie zauważyć w samym harmonogramie.
3. Przelicz waty na kilowatogodziny
Wzór jest prosty: energia [kWh] = moc [W] ÷ 1000 × czas [h]. Dla zestawu o mocy 420 W pracującego przez 32 godziny wynik wynosi 13,44 kWh. To zużycie samych lamp, bez monitora, lodówki, ekspresu czy ładowarek.
Jeżeli poszczególne grupy mają różne godziny pracy, najpierw oblicz energię każdej grupy, a następnie dodaj wyniki. Przykładowo reflektory o łącznej mocy 360 W działające przez 27 godzin zużyją 9,72 kWh, a lampy gablotowe o mocy 60 W przez 32 godziny – 1,92 kWh. Razem daje to 11,64 kWh.
Nie zakładaj również, że ustawienie ściemniacza na 50% zawsze zmniejsza pobór dokładnie o połowę. Zależność między nastawą, strumieniem świetlnym a mocą zależy od oprawy i sterownika; do dokładnego rozliczenia potrzebny jest pomiar.
4. Oddziel koszt energii od opłat organizatora
Koszt zmienny obliczysz, mnożąc zużycie przez cenę jednej kilowatogodziny. Przy przykładowej stawce kalkulacyjnej 2,00 zł/kWh oświetlenie zużywające 13,44 kWh kosztuje 26,88 zł. Dla przyjętego do analizy zakresu 1,50–3,00 zł/kWh wynik wyniesie 20,16–40,32 zł; nie jest to jednak uniwersalny cennik targowy.
W dokumentach konkretnej imprezy trzeba ustalić, czy energia jest rozliczana według wskazań licznika, czy zawarta w ryczałcie. Osobne pozycje mogą obejmować wykonanie przyłącza, rozdzielnicę, całodobowe zasilanie i obsługę elektryka. Wszystkie porównywane kwoty powinny być konsekwentnie netto albo brutto.
Przy ryczałcie ograniczenie zużycia o 10 kWh może nie zmienić rachunku. Korzyść finansowa pojawi się dopiero wtedy, gdy niższy pobór pozwoli wybrać tańszy pakiet przyłączeniowy, bez przekroczenia jego limitów przez pozostałe urządzenia.
5. Porównuj warianty zapewniające podobną ekspozycję
Dobierając energooszczędne oświetlenie stoisk targowych, porównuj moc potrzebną do uzyskania podobnego efektu na produktach i grafikach, a nie wyłącznie liczbę lamp. Znaczenie mają strumień świetlny, kąt wiązki, odległość od ekspozycji oraz oddawanie barw. Wąski reflektor i szeroka oprawa zalewowa o tej samej mocy nie wykonują tego samego zadania.
Załóżmy, że wariant A pobiera 420 W, a wariant B ma 12 opraw po 75 W i 4 po 35 W, czyli 1040 W. Przez 32 godziny zużyją odpowiednio 13,44 oraz 33,28 kWh. Różnica wynosi 19,84 kWh, czyli 39,68 zł przy stawce 2,00 zł/kWh.
Takie porównanie jest miarodajne dopiero po potwierdzeniu podobnych warunków ekspozycyjnych. Można przyjąć roboczo 500 lx na wybranej płaszczyźnie produktu i zmierzyć oba warianty w tych samych punktach; to założenie projektowe, nie uniwersalny wymóg dla każdego stoiska.
6. Sprawdź jakość światła i obciążenie przyłącza
Pomiar luksomierzem wykonuj na eksponacie, nie tylko na podłodze. Oceniaj także cienie, odbicia w szkle i olśnienie osób siedzących przy stoliku. Przy ekspozycji tkanin lub kosmetyków rozsądnym kryterium zakupowym jest Ra co najmniej 90, choć sam ten parametr nie opisuje całej jakości światła.
Zagadnienia oświetlenia stanowisk pracy i jego wpływu na warunki pracy mieszczą się w obszarze działalności Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego. Komfort obsługi trzeba więc oceniać obok atrakcyjności ekspozycji, szczególnie gdy pracownicy spędzają na stoisku cały dzień.
Do doboru przyłącza dolicz pozostałe odbiorniki: 420 W lamp, 160 W monitora, 120 W lodówki i 2000 W czajnika daje 2700 W przy jednoczesnej pracy. Przyłącze 2 kW będzie za małe, mimo niskiego zużycia energii przez same lampy. Rozdział obwodów, prądy rozruchowe i zabezpieczenia powinien sprawdzić elektryk.
7. Zachowaj arkusz do kolejnych realizacji
Dobry arkusz zawiera moc wejściową, liczbę opraw, harmonogram, zużycie kWh i zasady rozliczenia organizatora. Po wydarzeniu dopisz rzeczywisty czas świecenia oraz odczyt licznika, jeżeli był dostępny. Oddziel pomiar samego oświetlenia od pomiaru całego stoiska.
Decyzję o zmianie lamp opieraj na łącznym koszcie: zakupie lub najmie, energii, przyłączu i montażu. Oszczędność kilkudziesięciu złotych na prądzie podczas jednej imprezy nie uzasadnia automatycznie wymiany sprawnego zestawu. Przy wielu wydarzeniach ten sam rachunek może już wskazać opłacalny wariant.